Yeminli Tercüme Seçerken Nelere Dikkat Edilir?

Tercümenin kalitesi, sonradan düzeltmeyle değil, işin başındaki üç kararla belirlenir: doğru çevirmen, doğru terim listesi ve doğru kontrol adımı. Bu üçü kurulmadan başlanan iş, teslimde tekrar tekrar geri döner.

Dil çifti ve yön

Her çevirmen her yönde aynı rahatlıkta çalışmaz. Anadili Türkçe olan bir çevirmen, Türkçeden yabancı dile yapılan çeviride daha çok kontrol gerektirir; anadili o dil olan bir çevirmen ise Türkçeye çeviride terim sezgisini kaybedebilir. Bu nedenle yön baştan netleşmelidir.

Dil çifti, lehçe farkını da kapsar. Bazı dillerde ülkeye göre yazım ve terim farkı vardır; belgenin hangi ülkede kullanılacağı sorulmadan yapılan çeviri, kabul aşamasında sorun çıkarabilir.

Uzmanlık alanı

Belgenin alanı, çevirmenin alanıyla örtüşmelidir. Tıbbi rapor, hukuki karar, teknik şartname ve mali tablo farklı terim dünyalarına sahiptir. Alanı bilmeyen bir çevirmen cümleyi kurar ama anlamı kaydırır.

Bu nedenle teklif isterken belgenin türünü yazmak gerekir. "İngilizce çeviri" demek yeterli değildir; "ameliyat raporu", "kira sözleşmesi", "makine kullanım kılavuzu" gibi açık tarif, doğru çevirmeni bulmayı sağlar.

Terim listesi ve tutarlılık

Aynı terimin belge boyunca aynı karşılıkla çevrilmesi, resmi metinlerde en çok aranan özelliktir. Bunun için işin başında kısa bir terim listesi kurulur: kaynak terim, karşılığı ve varsa kısaltması.

Liste, çeviri sırasında güncellenir ve teslimde dosyayla birlikte saklanır. Aynı kuruma ait birden fazla belge çevrilecekse, bu liste sonraki işlerde de kullanılır. Böylece ay içinde yapılan çeviriler arasında tutarsızlık oluşmaz.

Kısaltmalar ayrı bir başlıktır. Kurum adları, ölçü birimleri ve belge kodları ya hedef dilde yerleşik karşılığıyla ya da orijinal biçimiyle yazılır; ikisinin karışması okuyucuyu yanıltır.

Kalite kontrol adımı

İyi bir süreçte çeviriyi yapan kişi ile kontrol eden kişi aynı olmaz. İkinci göz, kaynak metinle çeviriyi yan yana okuyup eksik cümle, atlanmış satır ve sayı hatası arar. Özellikle tutar, tarih ve kimlik numarası içeren belgelerde bu kontrol zorunludur.

Kontrol listesi kısa ve sabit olmalıdır: tüm sayfalar çevrildi mi, başlıklar yerinde mi, tablolar hizalı mı, sayılar aynı mı, imza ve mühür alanları korundu mu. Liste olmadan yapılan kontrol, gözden kaçan satırla sonuçlanır.

Biçim ve dosya hazırlığı

Çeviri, asıl belgenin görünümünü izlemelidir. Tablo çizgileri, paragraf girintileri ve madde işaretleri korunmalıdır. Bu, yalnız estetik bir tercih değil; okuyan kurumun belgeyi karşılaştırmasını kolaylaştıran bir gerekliliktir.

Gönderilecek dosyanın niteliği de önemlidir. Taranmış bir belgede mühür ve imza silikse, çevirmen bu alanı boş bırakıp not düşmelidir. Tahminle doldurulan bir alan, sonradan ciddi bir soruna dönüşür.

Belgenin tamamı gönderilmelidir. Arka yüzü, ekindeki tablo ya da ikinci sayfadaki kaşe atlanırsa, çeviri eksik kalır. Birden fazla belge varsa, her biri ayrı dosya olarak adlandırılmalıdır.

Süre planı

Tercüme süresi, sayfa sayısından çok belgenin yoğunluğuna bağlıdır. Tablo ve dipnot içeren bir sayfa, düz metin bir sayfadan uzun sürer. Bu nedenle süre, sayfa sayısı ve belge türü birlikte sorularak planlanmalıdır.

Onay aşamaları ayrı süre gerektirir. Noter randevusu ve ek onay adımları, çeviri süresinin dışındadır. Bu adımların ne zaman yapılacağını baştan konuşmak, teslim günü sürprizini önler.

Acil iş talebi, kalite kontrolünün atlanması anlamına gelmemelidir. Kısa sürede teslim edilen işte kontrol adımı kısaltılabilir ama tamamen kaldırılamaz.

Düzeltme ve geri bildirim

Teslim sonrası bir düzeltme gerekirse, hangi sayfada hangi satırın sorunlu olduğu yazılmalıdır. Genel bir "beğenmedim" geri bildirimi, çevirmenin neyi düzelteceğini bilmesini engeller.

Düzeltme talebinin kapsamı da baştan konuşulmalıdır: yazım hatası mı, terim değişikliği mi, yoksa metnin yeniden yazılması mı? Terim değişikliği tüm belgeyi etkileyebilir; bu durumda liste güncellenmeli ve belge bütün olarak yeniden kontrol edilmelidir.

Kaynak metnin okunabilirliği

Çeviri, kaynak metnin ne kadar okunabildiğine bağlıdır. Silik fotokopi, eğik taranmış sayfa ve kesilmiş kenar, çevirmenin tahmin yürütmesine yol açar. Bu durumda doğru davranış, belgenin daha iyi bir kopyasını istemektir.

El yazısı notlar ve kaşe üstü yazılar ayrı bir zorluktur. Okunamayan bir kelime için parantez içinde not düşmek, uydurmaktan her zaman daha iyidir. Bu notlar, teslimde hangi alanın belirsiz olduğunu gösterir.

Kapsam dışı bırakılanlar

Her belgenin tamamı çevrilmez. Bazı ekler, reklam broşürleri ya da tekrar eden formlar kapsam dışında bırakılabilir. Ancak bu karar, belgeyi sunacak kurumun beklentisiyle uyumlu olmalıdır.

Kapsam dışı bırakılan sayfa varsa, teslimde yazılı olarak belirtilmelidir. Sessizce atlanan bir ek, dosyanın eksik sayılmasına yol açar. Teklifte "şu ekler hariç" cümlesi bulunmalıdır.

Sık karşılaşılan anlaşmazlıklar

En yaygın anlaşmazlık, sayfa sayısının sonradan artmasıdır. Müşteri belgenin bir bölümünü göndermiş, tamamı sonradan çıkmıştır. Bu nedenle teklif, sayfa sayısı ve belge listesi üzerinden verilmelidir.

İkinci konu, terim tercihidir. Kurumun yerleşik bir karşılığı varsa o kullanılır; yoksa çevirmenin tercihi geçerlidir. Bu tercihi teslimden önce görmek istemek makul bir taleptir ve işin sonunda yapılan değişiklikten daha az maliyetlidir.

Gizlilik ve dosya saklama

Belgeler kişisel ve ticari bilgi içerir. Çevirmenin bu bilgiyi yalnız iş için kullanması, üçüncü kişilerle paylaşmaması gerekir. Dijital kopyaların şifreli kanaldan gönderilmesi, teslim sonrası saklama süresinin sorulması makul taleplerdir.

Aynı belge birden fazla kişiye gönderilecekse, kopya sayısı ve hangi kopyanın asıl sayılacağı baştan belirlenmelidir. Sonradan eklenen bir sayfa, dosyanın bütünlüğünü tartışmalı hâle getirir; bu nedenle teslim edilen nüshanın bir kopyası iş sahibinde kalmalıdır.

Ücret ve kapsam

Tercüme işinin bedelini hizmeti veren belirler; platform tutara karışmaz ve aracılık ücreti almaz. Sayfa sayısı, dil çifti, alan, kalite kontrol ve onay aşamaları ayrı kalemler olarak yazılmalıdır. Yalnız toplam bedele bakmak, kontrol ve onay kalemlerinin sonradan eklenmesine yol açar. Teklif yazılı alınmalı; sayfa sayısı, dil yönü ve kontrol adımı tek tek görünmelidir.

Hizmy üzerinden yeminli tercüme hizmeti için teklif alabilir, fiyatları inceleyebilir ve ilan vererek size uygun çevirmenlerle görüşebilirsiniz. Telefonu doğrulanmış çevirmenler günde en fazla üç teklif gönderir; teklif gelmemesi o dönemdeki iş yoğunluğuyla ilgilidir.

İlgili Rehberler

• Noter Yeminli Tercümede Nelere Dikkat Edilir?
• Hukuki Çeviri Nasıl Yapılır, Nelere Dikkat Edilir?
• Akademik Çeviri Nasıl Yapılır, Nelere Dikkat Edilir?
• Ardıl Çeviri Hizmeti Seçerken Nelere Dikkat Edilir?